kolor:
Institute of Mechatronics, Nanotechnology and Vacuum Technique
Instytut Mechatroniki
Nanotechnologii
i Techniki Próżniowej
Kształcimy na kierunkach:
- Inżynieria Materiałowa
- Mechatronika
O nas: Historia

INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ
WYŻSZA SZKOŁA INŻYNIERSKA W KOSZALINIE

Spis treści

GENEZA

Faktem, z którym można wiązać formalne stworzenie podwalin pod Kierunek Kształcenia Inżynieria Materiałowa w Wyższej Szkole Inżynierskiej w Koszalinie było powstanie w ramach Wydziału Mechanicznego w roku 1972 trzech jednostek organizacyjnych:

  • Zespołu Technologii Materiałów Elektronicznych,
  • Pracowni Technologii Materiałów Elektronicznych,
  • Pracowni Badań Materiałów Elementów Elektronicznych.

Jednostki te miały zapewnić właściwe przygotowanie zaplecza laboratoryjnego dydaktycznego do podjęcia przez studentów nowego kierunku kształcenia - w zakresie technologii materiałów elektronicznych. Kierunek ten powołano w ramach strategicznego planu rozwoju województwa koszalińskiego, który zakładał powstanie silnego przemysłu elektronicznego na Pomorzu Środkowym. Jednym z najaktywniejszych inicjatorów powołania tego kierunku, spoza środowiska Uczelni, był Ośrodek Naukowo- Produkcyjny Materiałów Półprzewodnikowych w Warszawie i jego Oddziału w Koszalinie, a zwłaszcza jego Dyrektor Naczelny doc. dr inż. Bolesław Jakowlew. Moment powołania wymienionych jednostek oraz kierunku, poprzedzał prawie dwuletni okres przygotowań zaplecza laboratoryjnego w pomieszczeniach budynku F1.

ROZWÓJ KADROWY

Zespół pracowników, którym od roku 1972 kierowała doc. dr Janina Gurzyńska opracował program studiów inżynierskich i wspierany pomocą z różnych zakładów przemysłu elektronicznego, przygotował na początek roku akademickiego 1972/73 dydaktyczne pracownie studenckie w takim stopniu, że można było w pełnym cyklu zabezpieczyć realizację następujących przedmiotów: technologia materiałów elektronicznych, technologia elementów i podzespołów elektronicznych, materiałoznawstwo elektroniczne, metody badań materiałowi elementów elektronicznych.

Studenci, wybierający w roku 1972 kierunek dyplomowania - technologia materiałów, rekrutowali się spośród studentów III studiów inżynierskich Wydziału Mechanicznego. Natomiast skład zespołu pracowników przedstawiał się wówczas następująco: doc. dr Janina Gurzyńska, inż. Piotr Myśliński, mgr inż. Stanisława Rodziewicz- Rzepa, mgr Janina Reszka, mgr inż. Stanisław Sokołowski, mgr Wiesława Ignaciuk, mgr Kazimierz Reszka, technicy: Alicja Mateuszczyk, Marek Tafejko, Ryszard Gritzman, Barbara Szwej, oraz zatrudniony na połowę etatu dr inż. Franciszek Sterma.

Okres wzmożonej pracy tego Zespołu nad przygotowaniem zaplecza dydaktycznego pozwolił również na podjęcie prac badawczych. Do najważniejszych z nich zaliczyć można: prace wstępne nad technologią warstw grzejnych typu „filmistor” oraz badania dotyczące wysokowydajnych metod polerowania płytek podłożowych. Przystąpiono również do opracowywania programów studiów magisterskich dla Kierunku Inżynieria Materiałowa w zakresie technologii materiałów elektronicznych tak, że z początkiem roku akademickiego 1973/74 rozpoczęto jego praktyczną realizację.

W latach 1972 – 1974 do Zespołu Technologii Materiałów Elektronicznych przyjęto: doc. dr. Antoniego Kwiatkowskiego, doc. dr Józefę Karasińską – Kwiatkowską, doc. dr. inż. Wojciecha Briksa, mgr. inż. Marka Klima, mgr. Wiesława Kowalczuka, mgr. 1976 oraz mgr. Macieja Dutkiewicza, w wyniku czego pozyskał on w sposób znaczący specjalistów wysokich kwalifikacjach różnych dziedzin inżynierii materiałowej.

TABLICA ZMIAN STRUKTURY KADROWEJ INSTYTUTU IM

rok prof. doc. adi. st.w wykł. st.a as. as.s pr.t razem
1972   1      

2

  4 2 9
1973   4           6 5 15
1974   7 1 1 1 12 5 6 11 44
1975   7 2 1   14 14 5 16 75
1976   7 3 2   20 17 3 19 71
1977   6 2 2   20 13 2 24 72
1978   5 3 1   31 5 1 21 67
1979   5 4 1   28 4   17 59
1980   5 4 1   26 2   14 52
1981   5 6 1   21     16 49
1982   3 8 1   22     14 50

POWSTANIE INSTYTUTU

Reorganizacja Uczelni, przeprowadzona w 1974 roku spowodowała powstanie Instytutu Inżynierii Materiałowej na prawach Wydziału i włączenie do jego struktury organizacyjnej Zakładu Fizyki Ciała Stałego i Zakładu Chemii Fizycznej. Wyższa Szkoła Inżynierska stała się jednym z siedmiu ośrodków w kraju, które zyskały uprawnienia do prowadzenia studiów magisterskich na Kierunku Inżynieria Materiałowa. Według założeń Ministerstwa, były to studia bez specjalności - przygotowujące absolwentów do rozwiązywania zagadnień technologii oraz opracowywania nowych, ekonomicznych tworzyw o szczególnych własnościach fizycznych i chemicznych. Opracowany program studiów koszalińskiego ośrodka inżynierii materiałowej zapewniał opanowanie przez studentów nauk podstawowych ogólnych: matematyki, fizyki oraz nauk podstawowych kierunkowych: chemii fizycznej, fizyki ciała stałego, krystalografii włącznie z gruntowną znajomością podstaw technologii oraz metod badań materiałów.

W ramach Instytutu powołano następujące jednostki:

  • Zakład Fizyki Ciała Stałego – kierownik doc. dr hab. inż. Witold Precht,
  • Zakład Chemii Fizycznej – kierownik doc. dr Zygmunt Cybulski,
  • Zakład Półprzewodników – kierownik doc. dr Janina Gurzyńska,
  • Zakład Metali – kierownik doc. inż. Wojciech Briks,
  • Zakład Dielektryków – kierownik doc. dr Antoni Kwiatkowski,
  • Zakład Tworzyw Sztucznych – kierownik doc. dr Józefa Karasińska – Kwiatkowska,
  • Zespół Laboratoriów – kierownik inż. Piotr Myśliński.

Dyrektorem Instytutu w latach 1974 – 1976 był doc. dr inż. Wojciech Briks, a zastępcą ds. nauczania i wychowania doc. dr Zygmunt Cybulski. Funkcję Pełnomocnika Dyrektora Instytutu ds. Badań pełnił doc. dr M. Malicki.

Rok 1974 był również znamienny tym, że studia ukończyła pierwsza grupa absolwentów Kierunku Inżynieria Materiałowa. Część z nich, tj.: inż. Zbigniew Galocz, inż. Bogdan Goluch, inż. Witold Gulbiński, inż. Daniela Herman, inż. Zbigniew Herman, inż. Zbigniew Kukliński, inż. Elżbieta Szypowska, inż. Czesław Szypowski, podjęła pracę w macierzystym Instytucie. W tym okresie oddano do użytku, dobudowany do budynku F1 budynek F2, powiększając powierzchnię laboratoriów sal dydaktycznych o ok. 1200m². Instytut, w wyniku przejęcia bogatej bazy laboratoryjnej w tym, unikatowej aparatury technologicznej i badawczej oraz pozyskiwania nowych urządzeń przez pracowników poszczególnych Zakładów, stał się jednostką dydaktyczną i badawczą o dużym potencjale laboratoryjnym - co było przedmiotem satysfakcji jego pracowników całej Uczelni. Instytut przystąpił do prac przygotowawczych, których celem była realizacja wieloletniej problematyki badawczej. Tematy były głównie inspirowane przez samodzielnych pracowników nauki, którzy rekrutowali się z różnych ośrodków akademickich. Doc. dr J. Gurzyńska obok bardzo efektywnej pracy nad budową i rozbudową zaplecza laboratoryjnego dydaktycznego utworzyła samodzielną pracownię, w której opracowywano technologię przezroczystych warstw grzejnych typu „filmistor”. W pracowni było zatrudnionych 9 osób, głównie absolwentów kierunku Inżynieria Materiałowa:

  • doc. dr A. Kwiatkowski kierował tematami naukowo – badawczymi związanymi z technologią i badaniami ferromagnetycznych materiałów ceramicznych do pamięci dyskowych oraz suszeniem materiałów ceramicznych tym również liofilizacją,
  • doc. inż. W. Briks przystąpił do budowy samodzielnych laboratoriów, których wyposażenie miało umożliwiać prowadzenie prac badawczych dotyczących zastosowań techniki wysoko energetycznej plazmy w obróbce metali,
  • doc. dr J. Karasińska – Kwiatkowska – prowadziła prace badawcze wykorzystywane w przemyśle elektrotechnicznym a dotyczące technologii tworzyw termoplastycznych, termoplastycznych w tym również technologii łopatek do pomp próżniowych,
  • doc. dr inż. W. Precht – prowadził szerokie badania w zakresie wpływu realnej struktury na własności fizyczne ciał stałych, a w szczególności wpływu defektów liniowych i wydzieleń azotków i węglików z przesyconych roztworów stałych węgla i azotu w żelazie alfa,
  • doc. dr hab. inż. K. Woźniak specjalizował się głównie w technologii materiałów ściernych a zwłaszcza wpływem parametrów technologicznych na właściwości eksploatacyjne różnego typu ziarn ściernych oraz wykonanych na ich bazie narzędzi do obróbki ściernej,
  • doc. dr M. Malicki wraz z zespołem podjął tematykę związaną z badaniami nad zmianami wytrzymałości materiałów w niskich temperaturach do helowych włącznie.

ROZWÓJ DZIAŁALNOŚCI NAUKOWEJ I DYDAKTYCZNEJ

Miernikiem efektywności działalności naukowo – badawczej w tym okresie jest np. fakt, że do końca 1977 roku opublikowano 24 prace w czasopismach krajowych i 8 prac w czasopismach zagranicznych. Zgłoszono 24 projekty patentowe i uzyskano 2 patenty. Tematyka prac realizowana w 80% w ramach tzw. Problemów rządowych i węzłowych.

W latach 1976- 81 Dyrektorem Instytutu Inżynierii Materiałowej był doc. dr Antoni Kwiatkowski, zastępcą ds. nauczania i wychowania dr Jerzy Ignaciuk, a zastępcą ds. nauki i współpracy z przemysłem doc. dr inż. Franciszek Sterma.

Ze względu na zmiany w kierunkach rozwoju przemysłu koszalińskiego w roku 1977 zaszła konieczność zintegrowania się wokół wybranych zagadnień Inżynierii Materiałowej (również materiałów nieelektronicznych, zarówno w dydaktyce jak i w badaniach). W miejsce Zakładów: Metali, Półprzewodników, Dielektryków, Tworzyw Sztucznych powołano następujące Zakłady:

  • Zakład Technologii Materiałów Elementów Elektronicznych
    – kierownik doc. dr A. Kwiatkowski,
  • Zakład Technologii Tworzyw Kompozytowych
    – kierownik doc. dr inż. F. Sterma,
  • Zakład Technologii Tworzyw Sztucznych
    – kierownik doc. dr J. Karasińska – Kwiatkowska.

Ponadto w ramach Instytutu funkcjonowały bez zmian organizacyjnych Zakłady: Fizyki Ciała Stałego i Chemii Fizycznej.

Corocznie Instytut promował ok. 30-osobowe grupy absolwentów Kierunku Inżynieria Materiałowa. Zarówno proces dydaktyczny realizowany w Instytucie jak i tematy prac dyplomowych, charakteryzowały się dużym stopniem przydatności w przyszłej pracy zawodowej absolwentów. Szczególnie prace dyplomowe często były nagradzane w konkursach regionalnych ogólnopolskich za ich merytoryczne powiązanie z praktyką badawczą i przemysłową. Ostatni rocznik absolwentów specjalności Inżynieria Materiałowa zakończył studia z końcem roku akademickiego 1984/1985. Ogółem kierunek Inżynieria Materiałowa, w latach 1972- 85 ukończyło 293 studentów.

Działalność badawcza Instytutu skupiała się wokół następujących zagadnień:

  • wpływ struktury realnej na przemiany fazowe w wybranych stopach żelaza,
  • badania nad trój-i czteroskładnikowymi związkami metali przejściowych z pierwiastkami grupy siarkowców,
  • badania nad wytwarzaniem oraz zastosowaniami tworzyw kompozytowych w układach: tworzywa tlenkowe- metale – tworzywa sztuczne,
  • badania nad wytwarzaniem ferrytów prostych i złożonych oraz procesami spiekania i monokrystalizacji ,
  • badania nad zastosowaniem tworzyw sztucznych,
  • metody i urządzenia do kompleksowych badań przemian fazowych w metalach i stopach,
  • badania nad precyzyjnym trawieniem ażurów metalowych,
  • opracowanie metod zagospodarowania odpadów przemysłowych z procesów chemigraficznych,
  • badania nad zmianami wytrzymałości materiałów w niskich temperaturach,
  • prace dotyczące technologii i badań nadprzewodzących materiałów w postaci warstw i ich aplikacje,
  • opracowanie nowych ceramicznych materiałów narzędziowych,
  • badania procesów starzenia polimerów sztucznych syntetycznych typu permalloy,
  • optymalizacji parametrów obróbki cieplnej materiału przeznaczonego na głowice magnetyczne,
  • prace badawcze nad otrzymywaniem super twardych warstw na narzędziach i częściach maszyn (kontynuowane obecnie przez Środowiskowe Laboratorium Techniki Próżniowej, wyposażone w specjalistyczny zestaw urządzeń technologicznych),
  • opracowanie układów pomiarowo – kontrolnych do sterowania procesem azotowania stali.

Powyższe tematy były realizowane głównie na zlecenie jednostek gospodarczych z regionu koszalińskiego i z kraju, jak również z instytutów branżowych i PAN.

Jako wyróżnienie koszalińskiego ośrodka Inżynierii Materiałowej można potraktować wyznaczenie naszej Uczelni miejscem wyjazdowego posiedzenia, w roku 1977, Zespołu Dydaktyczno – Wychowawczego Inżynierii Materiałowej. Głównie dzięki zaznajomieniu się na miejscu przez członków Zespołu z potencjałem badawczym oraz możliwościami organizacyjnymi, powierzono Instytutowi rolę organizatora Ogólnopolskich Letnich Szkół Inżynierii Materiałowej. Szkoły takie z dużym powodzeniem były zorganizowane w 1978 i 1979 roku w Cetuniu k. Koszalina.

Pracownicy Instytutu byli aktywnymi działaczami stowarzyszeń naukowych i technicznych w skali regionu i kraju. Koła Stowarzyszenie Elektryków Polskich i Stowarzyszenia Inżynierów Mechaników Polskich były organizatorami cyklicznych sympozjów Inżynierii Materiałowej odbywających się zwykle w ramach Koszalińskich Dni Techniki. Sympozja takie odbywały się corocznie od 1975 – 1981 roku.


ZMIERZCH INSTYTUTU

W roku 1981 nastąpiła zmiana kierownictwa Instytutu. Dyrektorem został doc. dr inż. F. Sterma, a jego zastępcami dr Kazimierz Reszka i dr Jerzy Ignaciuk. Ze względu na gwałtowne zmniejszenie się ilości kandydatów na studia wyższe oraz znaczne uszczuplenie stanu samodzielnych pracowników naukowych (odejście na emeryturę doc. J. Gurzyńskiej, przeniesienie się do Warszawy doc. A. Kwiatkowskiego i doc. J. Karasińskiej- Kwiatkowskiej, odejście z Instytutu doc. W. Briksa, doc. M. Malickiego) – rok akademicki 1980/81 okazał się ostatnim, na który rekrutowano studentów na kierunek Inżynieria Materiałowa. Z konieczności zredukowano również strukturę organizacyjną Instytutu poprzez utworzenie tylko trzech Zakładów:

  • Zakładu Technologii Materiałów – kierownik dr Janina Reszka,
  • Zakładu Fizyki Ciała Stałego – kierownik dr Z. Dubiella,
  • Zakład Chemii Fizycznej- kierownik dr W. Sienicki.

W roku 1982 wskutek przekształceń organizacyjnych Uczelni Specjalność Inżynieria Materiałowa była kontynuowana w ramach Wydziału Mechanicznego, gdzie powołano między innymi Zakłady związane z tą specjalnością dydaktycznie i badawczo:

  • Zakład Materiałoznawstwa i Obróbki Cieplnej
    - kierownik doc. dr hab. inż. W. Precht,
  • Zakład Powłok Ochronnych i Dekoracyjnych
    - kierownik doc. dr hab. W. Skubała,
  • Zakład Fizyki Ciała Stałego
    - kierownik dr J. Żmijan,
  • Zakład Chemii Fizycznej
    - kierownik dr W. Sienicki.

Stopień doktora uzyskało łącznie 14 pracowników związanych z kierunkiem inżynieria materiałowa, w tym dwie osoby będące absolwentami tego kierunku na naszej Uczelni (dr inż. Daniela Herman i dr inż. Witold Gulbiński).

Samodzielnymi pracownikami nauki na kierunku Inżynieria Materiałowa byli:

  • doc. dr inż. Wojciech Briks,
  • doc. dr Zygmunt Cybulski,
  • doc. dr Janina Gurzyńska,
  • doc. dr Józefa Karasińska – Kwiatkowska,
  • doc. dr Antoni Kwiatkowski,
  • doc. dr Marian Malicki,
  • doc. dr hab. inż. Witold Precht,
  • doc. dr hab. Wiesław Skubała,
  • doc. dr inż. Franciszek Sterma,
  • doc. dr hab. Kazimierz Woźniak.

Opracowali: Piotr Myśliński, Janina Reszka